2022年7月31日 星期日
2022年7月28日 星期四
資深少年人
Chu-chhim siáu-liân lâng
Góa sī gō͘ nî-kip chêng-thâu pan seⁿ--e, hòng-lōng jîn-seng mā ū chi̍t kah-chí-á, tâu chi̍t-pái chham-ú
lāu-lâng pan ê peh-soaⁿ kiâⁿ-lō͘ oa̍h-tōng.
Tī lāu-chiáu sió thian-sài ê chhōa-niá siāu-kài, seng kàu tong-tē ê lāu-lâng hōe-koán chip-ha̍p, chóng-á ū cha̍p gō͘ ê lâng, hun chò saⁿ chiah chhia chiân-óng ji̍p soaⁿ-kháu. gún ong-á-bó͘ tah piān-chhia,sái chhia ê tōa-ko kèng-jiân sī 88 hòe, góa sī ū chhoah-chi̍t-tiō,siūⁿ bē kàu lóng sī 7,8 cha̍p hòe í-siōng ê tōa-ko tōa-ché, hiông-hiông kám-kak gún ong-á-bó͘ sī iù-iù pan--e; kó͘-chá lâng sī jîn-seng 70 kó͘ lâi hi, hiàn-tāi lâng sī jîn-seng 70 chiah khai-sí, chia ê lāu-lâng lóng sī chu-chhim ê siáu-liân hiaⁿ-ché,gún sǹg iáu-bōe chhut-sì. ē lâi lāu-lâng hōe-koán kiâⁿ-ta̍h ê lâng, sim-chêng pàng khah khui , ū lâng phò-tāu, sin-thé piàn khah kiān-khong. Peh-soaⁿ chi̍t-chōa lō͘, ta-ê khai-kóng kún-chhiò, lâi kàu âng-bo̍k chhiū-nâ lāi, khí-mo͘ giang, sim-liâng pî-thó͘-khui, na tńg--lâi tī kò͘-hiong Khe-thâu ê kám-kak.
資深少年人
我是5年級前頭班生--e,放浪人生麻(mā)有一甲子阿,頭一回參與老人班ê爬山行路活動.
佇(tī)老鳥小天使ê𤆬(chhōa)領紹介,先到當地老人會館集合,總阿(á)有15ê人,阮搭(tah)便車,駛車ê大哥竟然是88歲,我是有掣一趒(chhoah-chi̍t-tiô)想未到攏是7、8拾歲以上ê大哥大姊,雄雄感覺阮翁á某是幼幼班--e;古早人是人生70古來稀,現代人是人生70正開始,這ê老人攏是資深ê少年兄姊,阮是夭未出世。會來老人會館行踏(ta̍h)ê人,心情放卡輕鬆,有人破豆,身體變卡健康。爬山一逝路(chi̍t-chōa lō͘)逐ê開講滾笑,來到紅木樹林內,起毛婸、心涼脾土開,若軫來佇故鄉ê溪頭ê感覺。
1. 𤆬領紹介(chhōa-niá siāu-kài)= 帶領介紹
2. 掣一趒(chhoah-chi̍t-tiô)= 嚇一跳
3. 翁á某(ong-á-bó͘)=夫妻
4. 行踏(kiâⁿ-ta̍h)=走動、與人往來
5. 破豆(phò-tāu)=聊天
6. 一逝路(chi̍t-chōa lō͘)=一趟路
7. 起毛婸(khí-mo͘ giang)=心情好、情緒好
8. 心涼脾土開(sim-liâng pî-thó͘ khui)=是講心情若輕鬆,胃口就會開,意指心靈舒爽
9. 若軫來(na-tńg--lâi)=像是回到⋯
khí-mo͘ giang 起毛婸:好心情。
2022年7月26日 星期二
2022年7月18日 星期一
「閩南語」
1930年趙元任先生發明「閩南語」這個詞,意涵是閩南地區的語言;主要是中國🇹🇼各省都有主流語言,唯獨福建省没有,因為福建地形複雜交通不便地方語言䌓多難以互通,為了研究語言方便把福建省分五個區塊(閩東、莆仙、閩中、閩北、閩南)做研究,所以「閩南語」一種歸類學術用詞,而不是種語言;就像「貓科」是一種歸類學術用詞而不是一種動物。經研究「閩南語(意指閩南地區語言)」有10幾種語言,其中包括「客家話」「龍岩話」⋯⋯有些語言相近有些根本就無法互通,事實上在閩南地區這些語言並不是只在閩南有,各自在其他省分也有。
中國黨🇹🇼來到台灣初期也把Tâi-gí稱為台語,1960年後以復興中華文化為名去台灣化與中國連結,利用「閩南語」這個詞來框架 Tâi-gí, 現在台灣已經是民主時代也通了「語言平等法」,1930年台灣是屬於日本國🇯🇵、台灣更不是閩南區,目前「閩南語」也成中國對台認知作戰的工具之一。*台語應強烈要求教育部回復「Tâi-gí 」本名。請大家多多關注到教育部留言要求「Tâi-gí」正名。
台語可以跟中國🇨🇳福建省沿海地區(漳州話、泉州話、廈門話)可以互通,其中台語與廈門話最接近,但還是不一樣;西班牙🇪🇸語跟葡萄牙🇵🇹語很接近可以互通,但還是不一樣。雙胞胎就算很像還是不一樣,各自有各自的生命體,也有不同的名字。
當今台灣語言種類有:原住民語s、客家話(hak-kâ-fa)新住民語s 、北京語(mandarin)跟台語(tâi-gí);台灣多元族群、多彩多姿豐富的生命力,這就是展現台灣的多元文化與包容。我們生活在台灣,我們都是台灣人,台灣加油💪⋯⋯
2022年6月29日 星期三
Piáⁿ-kóe iā sī Kóe-piáⁿ
Gín-á--e sî tòa tī chng-kha bô siáⁿ-mih sì-siù-á thang chia̍h, sī-tōa-lâng na khì ke-á bé cha̍p-hè tó-tńg lâi,ū tang-sî--a ē sūn-sòa bé âng-tāu-piáⁿ chò tán-lō͘. Khòaⁿ-tio̍h sī hoaⁿ-hí kah bē-kò͘-tit, kháu-bī ū âng-tāu-á、khu-lín-mù、chhài-pó͘-bí lóng chin hó chia̍h, hit sî-chūn góa siōng ài chia̍h sī khu-lín-mù--e. Hó chia̍h kah ê ta̍k-chi̍h. Kok-tiong liáu-āu cháu khì Tâi-pak tha̍k-chheh, tī chia ê tông-chhong--e lâi chū Tâi-oân choân-kok lâm-pak jī-lō͘ kóng tio̍h 「âng-tāu-piáⁿ」ū lang kiò chò 「chhia-lián piá 」「khak-á piáⁿ」「kho͘-á-kóe」kah「kóng-á kóe」,góa chng-kha sông lâi kàu gō͘-hoe-cha̍p-sek tōa to͘-chhī, ta̍k-ê sī kóng kah chhùi-kak choân pho, góa sī thiaⁿ kah gōng-sîn gōng-sîn.
Chhut-gia̍p liáu-āu, chiâⁿ hó-káu-ūn tī Hoa-liân ki-tiûⁿ chò siáu-iâ-peng ū tang-gōa ê sî-kan, thè-ngó͘ chêng thiaⁿ chāi tī lâng Păng-chà(pangcah/a-bí-cho̍k) te kóng 「âng-tāu-piáⁿ 」kiò chò 「băn-jiù」,chiaⁿ hoa siūⁿ tio̍h A-má bat thê-khí ji̍t-pún sî-tài ê tiⁿ-lō͘ tiám-sim 「tăi-ko͘-băn-jiù」tō sī 「âng-tāu-piáⁿ」siūⁿ bē kàu "âng-tāu-piáⁿ" ū chià-chē chióng kiò hoat. Tâi-gí si̍t-chāi chin sim-sek.
Chòe-kīn tī chhù-chêng ê sè-sè--e ê chhài-hn̂g-á chéng chi̍t chông Jū-khi-nī(zucchini), chin hó chèng bô gōa kú tō ē tàng siu-sêng, kòe-khì ê keng-giām chit chióng koe ē tàng siu kun-nā/kúi-nā ko͘ goe̍h. téng nn̄g lé-pài bán tē it tiâu Jū-khi-nī , gún tau tōa bi-lú iōng tē-it tiâu koe pìⁿ chit--e-a kah Tâi-oân ū liân-chiap ê sin liāu-lí. I kā Jū-khi-nī chhè chò si kō nn̄g-chiap, iōng Hang-âng-tāu-piáⁿ-ki lōe/lo̍h hang, hang--khí-lâi gōa-hêng kah âng-tāu-piáⁿ kāng-khoán, chia̍h--khí-lâi nā Hân-kok ê hái-sán chian-piáⁿ. Chit chióng bô iōng mī-hún hang chhut lâi--ê「âng-tāu-piáⁿ」 m̄ chai beh a hō chò Piáⁿ iā sī Kóe ?
餅粿
囡阿e時,蹛佇庄腳無啥咪四秀阿通食,序大人若去街阿買雜貨
倒軫來有當時阿ē順紗買紅豆餅做等路,看著時